Biliyor muydunuz, Türkçe ezanda Allah kelimesi dâhil her kelimeyi değiştirmişler, sadece bir kelimeye dokunmadan olduğu gibi bırakmışlardı. Hangi kelime olduğunu izah edeceğim. Ama önce gelin, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın, 18 Temmuz 1932 tarih ve 636 sayılı genelgesiyle ezan ve kametin Türkçe okunacağını bildiren kararının ardından, tam 18 yıl boyunca Türkçe okunan ezanın ilk defa Arapça okunduğu gün Edirne'den Artvin'e, Sinop'tan İskenderun'a kadar tüm Türkiye'yi gözyaşlarına boğan günün hikâyesine bir göz atalım.
Tarih 16 Haziran 1950.
Yani tam 57 yıl öncesi.
Yer Sultanahmet Meydanı.
Bir dönem Diyanet İşleri Başkan Vekilliği de yapan, 2006 yılı mayıs ayında kaybettiğimiz Yaşar Tunagür Hoca verdiği bir röportajda o günü şöyle anlatıyor: "Ezanın Türkçe okunduğu günlerdi. Cuma namazlarını Sultanahmet Camisinde kılmayı kendime adet edinmiştim. Cuma namazlarını meşhur Hafız Saadettin Kaynak kıldırırdı. Yani ilk defa Türkçe ezanı okumuş olan Hafız...
Yine böyle bir Cuma günüydü ve Sultanahmet camisine namaz kılmaya gidiyordum. Fakat her zamankinden farklı olarak caminin avlusunda büyük bir kalabalık ve telaş vardı. Ben ve yanımdaki arkadaşım, merakla cami avlusuna doğru ilerledik. Baktık ki caminin içinden çok, avluda insan var. Onlar bir şeyler duymuşlar ama biz henüz bilmiyoruz. Girdik içeri. Avluda baktık ki herkes yukarı bakıyor. Camiye giren falan yok. Herkes yukarı bakıyor. Birden cami minarelerinin bütün şerefelerinden, "Allahu Ekber! Allahu Ekber!" diye Arapça Ezan okunmaya başladı. Meğer caminin imamı olan Saadettin Kaynak, her bir şerefeye bir müezzin yerleştirmiş, birbiri ardına nasıl ezan okuyacaklarını da onlara güzelce tembihlemişti. Durumdan haberi olmayan caminin içindeki cemaat da Arapça Ezanı duyar duymaz kendilerini dışarı attı.
Avlu hıncahınç doluydu. Herkes İstanbul semalarını inleten Arapça Ezanı dinliyordu. 14 müezzin 6 minarenin 14 şerefesinden biri başlıyor, öbürü bitiriyor, yarım saate yakın sürdü ezan. Bunu, İstanbul'un diğer camileri takip etti... İstanbul'un bütün minarelerinden, yıllardır özlemini çektiğimiz ezan sedaları yükseliyordu göklere... Bir an için rüyada olduğumu sandım. Fakat bu bir rüya değil, gerçekti. Minarelerden Arapça Ezan okunuyordu. (Duygulandı ve gözlerinden akan yaşları sildikten sonra devam etti): Arapça Ezan sesini duyan herkes olduğu yerde durmuştu. Sanki yere çivilenmiştik; ben ve Sultanahmet Meydanı'nı dolduran bütün insanlar... Sokakta oynayan çocuklar bile oyunlarına ara verip, Allahu Ekber, Allahu Ekber'leri dinler oldular... O an anlatılmaz, yaşanır ancak... Büyük bir daüssıladan sonra, öz vatanımıza kavuşmuş gibiydik... Allah bir daha göstermesin o günleri..."
Türkiye ayakta...
O gün ülkenin dört bir yanında benzer manzaralar yaşandı. Ezanın Arapça okunmasına imkân kılan Meclis kararı o gün radyolardan ilan edilince, Türkiye'nin dört bir yanında halk sevinçten sokaklara döküldü. Tüm gözler minarelere çevrildi ve ilk ezan sesi beklenmeye başlandı. Halk sevinçten çılgına döndü. Gözyaşları tüm Türkiye'de sel olup aktı. Yasanın 17 Haziran 1950 tarihli resmi gazetede yayınlandığı gün, aynı zamanda Ramazan ayının da ilk günüydü. Bu durum halktaki duygu yoğunluğunu daha da artırdı. Gelelim yazıya başlık olan ayrıntıya.
Aralarında Hafız Burhan, Sadettin Kaynak, Hafız Nuri gibi isimlerin bulunduğu komisyonun çevirisini yaptığı "Türkçe ezan" metni şöyleydi:
'Tanrı uludur, Tanrı uludur Şüphesiz bilirim, bildiririm Tanrı'dan başka yoktur tapacak. Şüphesiz bilirim, bildiririm Tanrı'nın elçisidir Muhammed. Haydin namaza, haydin namaza Haydin felâha, haydin felâha Tanrı uludur, Tanrı uludur Tanrı'dan başka yoktur tapacak.''
İşte o kelime...
Ezanın Türkçeye çevrilmeyen tek kelimesi 'felâh' oldu. Sebebi, halkın felah kelimesinin 'kurtuluş' anlamına geldiğini bilmemesini sağlamak ve ezan okunurken, "haydin kurtuluşa" manasına gelecek bir çağrıda bulunmamaktı.
Allah'a ulaşmak özgürlüklerin en güzelidir. O an tüm dünyevi ayak
bağlarından sıyrılır ve başka bir boyuta geçer insan. Namaz bu duygunun en yoğunluklu yaşandığı andır. O an kendine gelir ve her şeyiyle Rabbine döner insan. Kula kul olmaktan kurtulur. Hani Milli Şairimiz Mehmet Akif, "O rükû olmasa dünyada eğilmez başlar..." der ya... İşte namaz insana, Allah'tan başka kimseye boyun eğmemeyi talim ettirir. İşte ezanı Türkçeye çevirenler, 'felah' kelimesini de Türkçeye çevirip "haydi kurtuluşa" anlamına gelen bir çağrıya zemin hazırlamamakla, namazın temel fonksiyonunu acaba nasıl etkisizleştirebiliriz düşüncesinde olmuşlardır. Şimdilerde ara ara aynı düşünceyi seslendirip "millet anlamıyor, Türkçe okunsun" diyenlerin amacı milletin anlaması değil, değerlerinden kopmasının kapısını aralamaktır.
Milletin değerleriyle cebelleşmeyi kendine vazife edinen dünyanın başka neresinde bu tür insanlar vardır acaba? Çok yazık. Çok şükür o günler geride kaldı. Geri getirme heveslilerinin çabaları da kursaklarında kalmaya mahkûmdur.
Sevgili canım yeğenim... Yorum için sağol Allah(c.c.) senden ve ailenden razi olsun...amin....Evet .............. Önce DOĞUM GÜNÜN KUTLU OLSUN...Allah(c.c.) sana daha uzuuuuuuuuuuuun seneler sıhhat ve afiyet içerisinde İHSAN eylesin...AMİN...
tÜRKÇE EZAN .... Evet malesef öyle olmuştu ama kötü bir ruyaydı... Amamalesef bugün debu kötü ruyayı yaşatmakisteğen munafıklar vardır...Allah(c.c.) onlara fırsat vermesin... AMİN...
kURBAN galiba Sana haksızlık ediyoruz ..Kur'an cüzleri için Elhamdulıllah yalnız sen kaldın devamlı kur'an okuyanlardan... dİĞER ARKADAŞLAR ONLARA ALLAH(C.C.) ECİRLERİNİ İHSAN EYLESİN BAZI İŞLERİ OLDUKLARINDAN MECBUREN AYRILDILAR... Ama inşaallah onlarda bizlere ortaktırlar...Çünkü onların da payı büyüktür...Hanı bir söz vardır bir elin nesi var iki elin sesi var diye...İşte onlarda bizlere yardım ettiler Allah(c.c.) onlara da yardım etsin...
Ama inan ki sen en doğrusunu yapıyorsun... Allah(c.c.) sana da bizlere de ecirler ihsan eylesin... amin...Çünkükur'an okumanın sevabı çoktuır çooooooook...
Sevgiyle kalın..Duayla kalın...
Ramazan-ı şerifi tastamam ihya eden bir insan için Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), “Kim inanarak ve aynı zamanda sevabını da Allah'tan bekleyerek oruç tutarsa, işlediği bütün günahları Allah (celle celâluhu) affeder.” buyurur. Demek bu türlü mübarek ibadetlerde insanın niyeti, hulûsu, yakîn mülahazası çok önemli ki, bunların derinliğine göre Allah (celle celâluhu), bazen bire on, bazen yüz ve bazen de milyon veriyor. Tabii böyle bir sevap katlaması, o insanın ömrünün bütün senelerinde yapacağı ibadetin sevabını aşar.
Ramazan-ı Şerifiniz mubarek olsun..
Dilerim evinizden bereket, huzur ve sağlık eksik olmaz..
İnsana "insan" olduğunu hatırlatan bu kıymetli ayın kıymetini bilenlerden olmamız ve bu yolda sabit kalan kullar arasında bulunmamız duası ile..
Ailenize selâmlar, hayırlı Ramazanlar dilerim..
Hayırlı, uğurlu, bereketli, sıhhatli, olsun inşaallah..Âmin..
dua ile..
abla demek 21'inde doğum gününüzdü, yemin ederim ki yeni gördüm yada daha önceki yorumlarımda dalgınlığıma gelmiştir..geç oldu ama, Rabbim hayırlı , sıhhatli huzur ve iman dolu bir ömür versin inşaallah..AMİN..
Benimkide 20'sindeydi ve kendi doğum günümü bile hatırlamamıştım, telefon alarmını ayarlamış kardeşim ordan hatırladım..
evet ablam yaşlanıyor muyuz ne :)
Allah sağlıklı, sıhhatli, imanlı uzun ömürler versin ablam..Allah'a emânetsiniz..
Esselâm..
Rabbim o günleri dilerim bir daha göstermez..
ve ben geldim yine :P
çok oluyorum farkındayım ama ne yapıyım anca böyle rahat edebiliyorum :P
kimim bennn :)
rabbim o günlerin tekrarını yaşatmasın inşallah bu güzel gecenin hatrına tüm dualarımızı hayırlısıyla kabul etsin sanada ailenle huzur dolu güzel yıllar yeni yaşın hayırlı olsun
Beraat kandilimiz mubarek olsun..
"Dua için temiz bir nefesin yoksa, temiz gönüllü dostlarından dua dile.." der Hz. Mevlâna..
Rabbim günahlardan beraat edip, duaları kabul buyursun inşaallah..
Dualaşmak ve edilen dualarda hatırlanmak dileği ile..
Allah'a emânet kalın..
Esselâm..
Avuçların açıldığı, gözlerin yaşardığı, ilahi esintilerin kalpleri okşadığı anın bir asra bedel olduğu bu gece dualarda birleşmek dileğiyle kandilinizi kutlarım.
Avuçların açıldığı, gözlerin yaşardığı, ilahi esintilerin kalpleri okşadığı anın bir asra bedel olduğu bu gece dualarda birleşmek dileğiyle kandilinizi kutlarım.
Ilkaycim dogum günün kutlu olsun yaa gec oldu biraz ama:( Nice hayirli ömürlere..
Ezan konusunuda okudum bence Arapcadaki duygusu o manevi huzuru türkcede bulmak daha zor.Buada ezana hasret kalan biri olarak o sesin kiymetini iyi biliyorum. Saate bakip bakip kiliyoruz namazlarimizi , ezan olsada bizi namaza cagirsa keske:(
Sevgiler..
Immm çok pardon canım ya kaçırdım..
Doğum günün kutlu olsun ..
Ailenle ve tüm sevdiklerinle hayırlı ve uğurlu yaşlar sana..
Güzel yanaklarından kocaman öptüm seni :)
abla değerli ziyaret ve anlamlı yorumunuz için Allah razı olsun inşaallah..AMİN..
Rabbim cümle ümmeti Mukaddes topraklara gitmeyi nasib etsin inşaallah..amin..
Allah'a emânet kalın..yeğenimi öpüyorum..selâm ve dua ile..
tek solukta okudum amin yapılan duaya
felaha erelim inş.
Allah sanada sevdiklerinle hayırlı bir ömür versin canım
islama iman buudlu yaşayanlardan olalım inş.
sevgilerimle ilkaycım iyiki varsın
